ادبیات آلمانی زبان در دهۀ نود سدۀ بیستم میلادی شاهد حضور فزایندۀ نویسندگانی است که اکثر آن ها زندگی در نظام آلمان شرقی را تجربه کرده و در نوشته هایشان مناسباتی را بازتاب داده اند که به فروپاشی دیوار برلین و اتحاد دو آلمان منتهی شده اند. یکی از برجسته ترین نمونه های این گروه از آثار که "ادبیات چرخش" نام گرفته اند، رمان تخیلی "من" نوشتۀ ولفگانگ هیلبیگ است که زیست اَبزورد آدمی در چارچوب یک ایدئولوژی رنگ باخته و بیگانگی نهادهای قدرت با تحولات اجتماعی را به تصویر کشیده است.مقالۀ حاضر نخست بافت تاریخی و نقش ادبیات در آلمان شرقی را بررسی کرده است تا درک ژرف تری از درون مایه ها و پیرنگ رمان "من" را امکان پذیر کند. سپس مفهوم "وانموده ها" واکاوی شده است که بر اساس نظریه های جامعه شناس فرانسوی ژان بودریار بر گسستگی نشانه ها از واقعیت در مناسبات مدرن اجتماعی دلالت دارد. در ادامۀ مقاله بازخوانی ادبی این مفهوم توسط هیلبیگ و جلوه های متفاوت "وانموده ها" در لایه های روایی رمان "من"در بوته نقد قرار گرفته اند.

با رشد اندیشه های پوزیتیویستی و نگاه یگانه­ انگارانه به انسان، تبیین های فیزیکالیستی از انسان و معاد جسمانی شدت گرفته است. پیتر ون اینواگن فیلسوف تحلیلی، تبیینی فیزیکی با عنوان «مدل مشابه» از معاد جسمانی ارائه داده و مدعی برتری این نظریه بر تبیین های فیزیکی دیگر است. نوشتار حاضر در پی ارزیابی مدعای ون اینواگن - باتوجه به مبانی این نظریه - ابتدا به توصیف این نظریه پرداخته و سپس به ارزیابی آن می نشینید. نتیجه آنکه، نظریه مدل مشابه از منظر انسان شناسی و معرفت شناسی با نارسایی هایی مواجه است. این نظریه فاقد تبیین ملاک این همانی برای شخص دنیوی و اخروی می باشد. نظریة مدل مشابه مبتنی بر معرفت شناسی مدال - بنا بر تقریر یبلو - استوار شده است؛ ازاین رو این نظریه توانایی توجیه امکان وقوعی معاد جسمانی را ندارد. تقریر یبلو مبتنی بر باور شخص بوده و منجر به نسبیت گرایی می گردد. افزون بر این، ون اینواگن در آثار دیگرش، تقریر یبلو را باطل و منتج به شک گرایی می داند و معلوم نیست با چه توجیهی از این تقریر در مدل مشابه استفاده کرده است.

ژان بودریار، فیلسوف معاصر و از پایه گذاران و نظریه پردازان پست مدرن، بازنمایی را در دنیای معاصر را عاملی برای محوشدن امر واقع می داند. از دیدگاه وی ویژگی اصلی هنرهای جدید نه بیان زیبایی هنری، بلکه برقراری ارتباط با مخاطب، نمایش و بیان ایده های هنرمند است. نگاه خاص بودریار به جایگاه فن آوری، زمینه را برای بررسی آن در هنر تعاملی دیجیتال مهیا می کند. هدف از پژوهش حاضر این است که با تکیه بر مفاهیم کلیدی نظریات بودریار، یعنی فراواقعیت و وانمایی با بررسی نمونه های موردی و تحلیل آن ها، به این پرسش پاسخ داده شود که چه عواملی تجربه مخاطبِ هنرتعاملی را به تجربه ای فراواقعی تبدیل می کند. برای نایل آمدن به این هدف، در پژوهش حاضر از شیوه توصیفی تحلیلی و گردآوری اطلاعات استفاده شده است؛ در این مسیر از منابع مکتوب و دیجیتال، بهره برده ایم. نتایج پژوهش نشان می دهد که هنر تعاملی می تواند نمونه ای از تجربه فراواقعی را برای مخاطب ایجاد کند و عواملی همچون تعامل، تخیل، حس، سوژه و ابژه؛ مرز مشترک میان هنر تعاملی و نظریه فراواقعیت بودریار را فراهم می کنند. بررسی نمونه های مطالعاتی چیدمان های تعاملی دیجیتال، مبین محو تمایز بین وانموده و واقعیت و فقدان نشانه های ارجاع به جهان واقع در این آثار است که خلق دنیای فراواقعیت بودریار را در هنر تعاملی به نمایش می گذارد.

پست­مدرنیسم، چه در نظریه و چه در هنر، با وضعیتی معناگریز و شناخت­ناپذیر مواجه است و تعیّن­ستیزی و عدم­قطعیت از بن­مایه­های اصلی آن به شمار می­آید. بودریار به عنوان یکی از اثرگذارترین نظریه­پردازان و ناقدان پست­مدرنیسم، محور اصلی بحث خود را نقد رسانه­های ارتباطی جدید، بی­معنا شدن نشانه­ها و طرح مباحثی چون بیش­واقعیت، از دست رفتن واقعیت و وانموده­ها قرار داده است. او ضمن به چالش کشیدن پیکربندی فرهنگی دوره پست­مدرن، بر این باور است که در دنیای امروز هر چه رسانه­های مجازی پیشرفت کرده و به واسطه آن حجم اطلاعات فزونی یافته، دلالت و معنا تنزل یافته است؛ به طوری­که در عصر حاضر دیگر دست یابی به واقعیت ناممکن گردیده است. گرچه نظریات وی توسط برخی اندیشمندان به صورت جدی نقد شده­اند، اما هم چنان یکی از موثرترین آرا در اندیشه پسامدرن به شمار می­آید. مقاله حاضر، با روش توصیفی ـ تحلیلی­ صورت گرفته و ضمن شرح نظریات بودریار در باب معنا و واقعیت آثار برخی هنرمندان را از منظر آرای این متفکر مورد خوانش و تحلیل قرار داده است. طبق یافته­های پژوهش، مباحثی چون ناپدیدی معنا و از دست رفتن واقعیت در آثار بولین، بیش­واقعیت و وانموده در پیکره­های هانسون و ادی، تسلط همه جانبه فضای مجازی در آثار پایک، تضارب میان واقعیت و تصویر در اثری از مالر و فضای متکثر در منظره­سازی­های ادواردز و هم چنین آثار فتوکلاژ هاکنی، ضمن مشابهت مفهومی با تعاریف بودریار از «معنا» و «واقعیت»، همگی موید تعامل میان نظریه و عمل در مصادیق هنر پست­مدرن هستند. 

نسخه برداری از یک اثر ادبی با مساله بینامتنی و میزان خلاقیت نسخه بردار ارتباط دارد. این موضوع همواره در ادبیات مورد بحث بوده است. یکی از نمونه های این نسخه برداری - یا به عبارتی شبیه سازی- رمان راهب (لویس) نوشته آنتونن آرتو، نویسنده فرانسوی قرن بیستم است که با کمی تفاوت تکرار رمان راهب، اثر ماتیو گرگوری لویس، نویسنده انگلیسی قرن هیجدهم، است. ولی آنتونن آرتو، اثر خود را که بی شک حاصل این بازنویسی است، خلاقیتی ادبی به حساب می آورد. مقاله حاضر حاصل کوششی است برای نشان دادن تفاوت ها و شباهت های این دو رمان از نظر ساختاری، انتخاب عنوان، سبک، هنجارهای زبان و غیره. این بررسی راهکاری است برای مقایسه رمان هایی از این نوع که در حقیقت بازنویسی یکی از متون پیشین است- چنین شبیه سازی هایی چندان هم اندک و بی اهمیت نیستند- آیا نویسندگان چنین آثاری را می توان آفریننده آثاری نو تلقی کرد؟

فرم های معماری معاصر که توسط ایده ها و تکنیک های مختلف طراحی خلق شده اند با پیشرفت فناوری شبیه سازی رایانه ای و از طریق روش های ساخت که تولید مؤثر فرم های تکراری و متغیر با مواد مورد نظر را ممکن می سازند، میسر شده اند. بیشتر این فرم های معماری به طور ادراکی در محیط های شهری شبیه سازی شده و به شکل ویژه ای درمی آیند. این فرم های معماری با تصاویر شبیه سازی شده، جامعه مشتری مدار فعلی در اکثر کشورها از جمله ایران را نشان می دهند. در این تحقیق سعی شده است نقش تکنیک های طراحی دیجیتال، به عنوان ابزاری برای ایجاد فعال فرم های شبیه سازی شده در معماری معاصر ایران، با رویکردی نشانه شناختی برای توصیف فرم در پروژه های بزرگی که در مناطق شهری طراحی و ساخته شده اند، مورد بحث قرار گیرد. این رویکرد، ارتباطی بین تصاویر موجود در نمای ساختمان ها و تجربه حسی انسان در یک بستر اجتماعی ایجاد می کند که منجر به ظهور فرم های خلاقانه در معماری معاصر می شود. نتایج تحقیق نشان داد که با استفاده از تکنیک های طراحی دیجیتال برای تولید وانموده ها، معماران جوان ایران ادراک فرم های معماری را متحول کرده و از این طریق، عملکرد آن ها به عنوان نشانه در محیط های شهری را ارتقا داده اند.

از دهه 1960 به بعد با رشد فزاینده شمار تصاویری که در زندگی روزمره رسوخ می کردند، مفهوم وانموده به مرور وارد مباحث نقد هنری گردید. از نظر بودریار در فرهنگ پسامدرن، وانموده ها بر همه وجوه زندگی بشر سلطه یافته اند و به هیچ روی قابل تشخیص از امر واقعی نیستند. ایماژها در عصر پسامدرن نه تنها ادعای نمایش واقعیت را ندارند بلکه خود را به جای آن معرفی می کنند. افزون بر این نقشی که عکاسی در دوره پسامدرن ایفا می کند، بسیار تحت تاثیر اندیشه های بودریار است. عکاسان پسامدرن بر اتمام جهان تصویری تاکید می کنند و معتقدند تنها حقیقتی که اکنون در اختیار ماست، جهان عکاسی شده است. متفکران پسامدرن و از جمله بودریار نیز بر این اندیشه اند که بازنمایی همه آن چیزی است که هست و می تواند باشد. ریچارد پرینس از جمله هنرمندان پسامدرنی است که با از آن خودسازی تصاویر دیگر هنرمندان، تمایز میان اصل و کپی را مخدوش می کند. این پژوهش می کوشد ضمن تحلیل چرایی آرای بودریار درباره ناپدیدی هنر معاصر، به تبیین آثار پرینس به مثابه مصادیق آن اندیشه بپردازد و به روش توصیفی و تحلیلی نشان دهد که وی از ماهیت تصویر به عنوان وانموده بهره گرفته است.

بازنمایی تصویری در جهانِ رسانه­ در ساحت عکس ­های ساخته و پرداخته­ شده­ دیجیتال، امری نوین است که دست­یابی به آن، نیازمند شناسایی نظام معرفتی و تکنولوژیک هنر پسامدرن و رسانه­ای و نیز تحولاتی است که در مسیر دگرگونی سوبژکتیویته پدید آمده اند. بازنمایی تصویری سوژه­ زن در شبکه­ اجتماعی اینستاگرام می ­تواند منظر مناسبی برای بررسی امر بازنمایی معاصر فراهم آورده و با فاصله گرفتن از سوژه محوریِ مدرن، جایگاه سوژه­ زن در حادفضای رسانه را نمایان سازد. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی در چارچوب آرای ژان بودریار در باب رسانه، در پی پاسخ به این پرسش ها است که چگونه شبکه­ اجتماعی اینستاگرام با ساختار تکنولوژیک و گردش رسانه ­ای خود بر بازنمایی تصویری سوژه­ زن معاصر ایران تأثیر گذاشته و چه جایگاهی را می­ توان برای سوژه­ هنرمند و ابژه­ تصویر در بازنمایی رسانه ­ای معاصر قائل شد؟ هدف از این نوشتار، تحلیل تطبیقی بازنمایی سوژه زن معاصر ایران در حادفضای اینستاگرام با تکیه بر آرای بودریار است. جامعه­ هدف، عکس­ های منتشرشده از زنان در این شبکه­ بوده که از طریق نمونه ­گیری هدفمند انتخاب شده؛ معیارهای انتخاب تصاویر مبتنی بر دریچه­­ مفهومی بودریار تعیین شده اند. نتایج حاصل از پژوهش به روشنی نشان می­ دهند که جهانِ بازنمایی رسانه ­ای زنان معاصر ایران، همان جهانِ بی مرجعِ رسانه و حادواقعیتی است که در گسست از واقعیت، امکانِ فاعلیتِ سوژه را سلب کرده و او را با ابژه­ هایی روبه ­رو ساخته است که رسانه و ساختار تکنولوژیکِ آن پیش روی او نهاده ­اند؛ ابژه ­هایی فرازیباشناختی و فراجنسیتی که بدل به وانموده هایی تهی شده و هویت و واقعیتِ جدید خود را مبتنی بر جهانِ رسانه جست ­و جو می­ کنند.